Wat zijn de laatste trends in biobased bouwen?

Biobased bouwen is volop in beweging. Nieuwe materialen komen beschikbaar, wet- en regelgeving verandert en steeds meer opdrachtgevers kiezen bewust voor hernieuwbare grondstoffen. Of je nu een woning of een bedrijfspand laat bouwen: de trends in biobased bouwen zijn relevant voor iedereen die duurzaam en toekomstgericht wil bouwen. Dit artikel geeft je een helder overzicht van wat er speelt in 2024.

Onbekende biobased materialen kunnen je bouwproject onnodig beperken

Veel opdrachtgevers kiezen voor biobased bouwen, maar baseren hun materiaalkeuze op wat ze al kennen: hout en stro. Daarmee laten ze kansen liggen. Materialen als mycelium (schimmelwortels), hennepvezel en gerecyclede cellulose presteren technisch uitstekend en zijn steeds beter verkrijgbaar. Wie de materiaalkeuze niet actief bijhoudt, mist opties die zowel beter presteren als goedkoper kunnen zijn. Vraag je architect expliciet naar de nieuwste biobased alternatieven die passen bij jouw programma van eisen.

Biobased bouwen zonder passiefhuisprincipes levert minder op

Biobased materialen hebben van nature goede isolerende eigenschappen, maar dat betekent niet automatisch dat een gebouw energiezuinig is. Wie biobased bouwt zonder aandacht voor luchtdichting, koudebruggen en ventilatie, benut slechts een fractie van het mogelijke resultaat. De combinatie van biobased materialen met een passief ontwerp maakt het verschil in energieprestatie en wooncomfort. Laat je bij het ontwerp altijd adviseren over hoe beide aanpakken elkaar versterken, zodat je niet achteraf hoeft te investeren in aanvullende maatregelen.

Wat is biobased bouwen precies?

Biobased bouwen is een bouwmethode waarbij je gebruikmaakt van materialen die afkomstig zijn van hernieuwbare, biologische bronnen. Denk aan hout, stro, hennep, vlas en mycelium. Deze materialen groeien terug, slaan CO2 op en zijn aan het einde van hun levensduur biologisch afbreekbaar of herbruikbaar.

Het onderscheid met conventioneel bouwen zit in de grondstof. Traditionele bouwmaterialen zoals beton, staal en kunststof zijn gebaseerd op fossiele of minerale grondstoffen met een hoge milieulast. Bij biobased bouwen kies je voor materialen die tijdens hun groei CO2 uit de atmosfeer vastleggen. Dat is een actieve bijdrage aan het verminderen van de uitstoot, niet alleen een vermindering ervan.

Biobased bouwen gaat verder dan alleen de draagstructuur. Ook isolatie, afwerking en installaties kunnen biobased worden uitgevoerd. Biobased en circulair bouwen als dienst omvat isolatiematerialen zoals cellulose, houtvezel of hennep die al breed worden toegepast en vergelijkbaar met of beter dan synthetische alternatieven presteren op het gebied van vochtregulerend vermogen en thermische massa.

Welke biobased materialen winnen terrein in 2024?

In 2024 winnen met name CLT (Cross-Laminated Timber), hennepvezel, myceliumcomposieten en gerecyclede cellulose-isolatie terrein. CLT wordt steeds vaker gebruikt voor grotere bouwprojecten vanwege de draagkracht en maatnauwkeurigheid. Hennep en mycelium zijn opkomende materialen met sterke isolerende eigenschappen.

Naast CLT zien we ook een groeiende toepassing van:

• Houtskeletbouw: flexibel, snel te bouwen en goed te combineren met biobased isolatie
• Strobouw: uitstekende isolatiewaarden en een lage CO2-voetafdruk
• SIPS (Structural Insulated Panels): prefabpanelen met een biobased kern, geschikt voor snelle en nauwkeurige montage
• Myceliumcomposieten: gemaakt van schimmelwortels en organisch restmateriaal; nog in ontwikkeling, maar veelbelovend voor niet-dragende toepassingen

De beschikbaarheid van biobased materialen verbetert snel. Leveranciers schalen op, prijzen dalen en certificering wordt steeds beter geregeld. Dat maakt biobased bouwen in 2024 ook financieel aantrekkelijker dan een paar jaar geleden.

Wat is het verschil tussen biobased en circulair bouwen?

Biobased bouwen gaat over de herkomst van materialen: ze zijn afkomstig van hernieuwbare, biologische bronnen. Circulair bouwen gaat over de levenscyclus: materialen worden zo ontworpen en toegepast dat ze aan het einde van hun levensduur opnieuw gebruikt kunnen worden, zonder kwaliteitsverlies.

De twee concepten overlappen, maar zijn niet hetzelfde. Een biobased materiaal is niet automatisch circulair: als hout wordt verlijmd met niet-demonteerbare verbindingen, is hergebruik lastig. Omgekeerd kan circulair bouwen ook staal of beton omvatten, mits die materialen worden teruggewonnen en hergebruikt.

De sterkste aanpak combineert beide: biobased materialen die ook circulair worden ingezet. Dat betekent demonteerbare verbindingen, materialenpaspoorten en een ontwerp dat rekening houdt met toekomstig hergebruik. Circulaire ontwerpprincipes, zoals de R-ladder (Refuse, Reduce, Reuse, Recycle), helpen je om die keuzes al in de ontwerpfase te maken.

Hoe sluit biobased bouwen aan op passiefhuis en nul-op-de-meter?

Biobased bouwen sluit goed aan op passiefhuis en nul-op-de-meter, omdat biobased isolatiematerialen van nature hoge isolatiewaarden hebben, vocht goed reguleren en bijdragen aan een stabiel binnenklimaat. Dat zijn precies de eigenschappen die een passiefhuis nodig heeft om zonder actieve verwarming comfortabel te blijven.

Passiefhuizen zijn ontworpen om warmteverlies te minimaliseren via een combinatie van dikke isolatie, drievoudig glas, luchtdichting en gecontroleerde ventilatie met warmteterugwinning. Biobased isolatiematerialen zoals houtvezel, hennep en cellulose presteren uitstekend in dit systeem, mede omdat ze vocht kunnen bufferen zonder de isolatiewaarde te verliezen.

Bij nul-op-de-meterrenovaties geldt hetzelfde principe. De combinatie van biobased isolatie en een passief ontwerp zorgt ervoor dat de energievraag zo laag mogelijk is voordat je nadenkt over opwekking via zonnepanelen of warmtepompen. Hoe lager de energievraag, hoe kleiner de installaties die je nodig hebt en hoe lager de totale investering.

Wat zijn de voordelen van biobased bouwen voor bedrijfspanden?

Biobased bouwen biedt bedrijfspanden concrete voordelen: lagere energiekosten door betere isolatie, een gezonder binnenklimaat voor medewerkers, een positief imago als duurzaam bedrijf en een toekomstbestendige investering die aansluit op aankomende wet- en regelgeving rond milieuprestaties.

Voor zakelijke opdrachtgevers zijn de exploitatiekosten een belangrijk aandachtspunt. Een biobased gebouw met een passief ontwerp verbruikt structureel minder energie, wat zich vertaalt in lagere maandlasten over de hele gebruiksduur. Die besparing is concreet te berekenen en weegt op tegen een eventuele hogere investering in de bouw.

Daarnaast speelt het gebouw als visitekaartje een rol. Bedrijven die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben, laten dat zien in hun huisvesting. Een biobased kantoor of productiehal communiceert die waarden zonder dat je er woorden aan hoeft te besteden. Ook voor het aantrekken van medewerkers is een gezond en duurzaam werkgebouw steeds vaker een argument.

Een ander voordeel is de toekomstbestendigheid. Gebouwen die nu voldoen aan strenge milieuprestatie-eisen, lopen minder risico op verplichte aanpassingen of waardedaling als regelgeving wordt aangescherpt. Dat maakt biobased bouwen ook financieel verstandig op de lange termijn.

Welke wet- en regelgeving stimuleert biobased bouwen in Nederland?

In Nederland stimuleert de overheid biobased bouwen via het Bouwbesluit, de Milieuprestatie Gebouwen (MPG)-norm en subsidieregelingen zoals de SDE++ en de BOSA-subsidie. De MPG stelt een maximale milieu-impact per vierkante meter, waarbij biobased materialen structureel beter scoren dan conventionele alternatieven.

De MPG-norm is voor nieuwbouw verplicht en wordt de komende jaren naar verwachting aangescherpt. Biobased materialen hebben een lage of zelfs negatieve milieubelasting (omdat ze CO2 opslaan), wat je MPG-score direct verbetert. Dat maakt het makkelijker om aan de norm te voldoen en biedt ruimte voor andere keuzes in het ontwerp.

Naast de MPG zijn er fiscale voordelen. De MIA/Vamil-regeling biedt belastingvoordeel voor investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen, waaronder biobased bouwmethoden. Ondernemers die een duurzaam bedrijfspand laten bouwen of renoveren, kunnen hiervan gebruikmaken om de meerkosten van biobased te compenseren.

Op gemeentelijk niveau zien we steeds meer gemeenten die biobased bouwen actief stimuleren via omgevingsvisies en aanbestedingseisen. Wie nu investeert in biobased, loopt voor op regelgeving die de komende jaren waarschijnlijk strenger wordt.

Hoe wij helpen met biobased bouwen

We begeleiden je van het eerste idee tot de oplevering van een biobased gebouw dat past bij jouw wensen, budget en locatie. Onze aanpak is praktisch en concreet:

• We analyseren welke biobased materialen en methoden passen bij jouw project (houtskeletbouw, CLT, strobouw, SIPS of een combinatie)
• We ontwerpen op basis van circulaire en passiefhuisprincipes, zodat je gebouw energiezuinig én toekomstbestendig is
• We berekenen de MPG-score en helpen je gebruik te maken van beschikbare subsidies en fiscale regelingen
• We begeleiden het volledige traject: van vergunningaanvraag tot toezicht op de bouw
• We werken voor zowel particulieren als zakelijke opdrachtgevers, voor nieuwbouw én renovatie

Met meer dan 50 jaar ervaring en honderden positieve beoordelingen van opdrachtgevers weten we wat in de praktijk werkt. Wil je weten wat biobased bouwen voor jouw project kan betekenen? Neem contact op met FD Architecten voor een vrijblijvend gesprek.

Related Articles

• Hoe pakt een architect een circulair analyse aan bij een renovatie project?
• Wat is het verschil tussen BENG en een passiefhuis?
• Wat verandert de EPBD-richtlijn voor nieuwbouw in Nederland?
• Hoe verduurzaam je een jaren 80 woning met biobased materialen?
• Wat is houtskeletbouw binnen biobased bouwen?