Wat zijn de eisen voor bijna-energieneutrale gebouwen (BENG) in 2026?

De BENG-eisen zijn wettelijke minimumeisen voor de energieprestatie van nieuwe gebouwen in Nederland. Vanaf 2021 gelden deze eisen voor alle nieuwbouwprojecten, en in 2026 zijn ze nog steeds van kracht als de standaard waaraan elk nieuw gebouw moet voldoen voordat een omgevingsvergunning wordt verleend. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over BENG, van de drie indicatoren tot de gevolgen van niet-naleving.

Welke drie BENG-indicatoren bepalen of een gebouw voldoet?

Een gebouw voldoet aan de BENG-eisen wanneer het scoort binnen de grenswaarden op drie indicatoren: BENG 1 (maximale energiebehoefte in kWh per m² per jaar), BENG 2 (maximaal primair fossiel energiegebruik in kWh per m² per jaar) en BENG 3 (minimaal aandeel hernieuwbare energie in procenten). Alle drie moeten tegelijk worden gehaald.

BENG 1 meet hoeveel energie een gebouw nodig heeft om op een comfortabele temperatuur te blijven, ongeacht de installaties. Dit stimuleert een goed geïsoleerde en luchtdichte schil. BENG 2 gaat over het daadwerkelijke fossiele energieverbruik van het gebouw, inclusief installaties. BENG 3 geeft aan welk deel van de energievraag wordt ingevuld door hernieuwbare bronnen, zoals zonnepanelen of een warmtepomp.

De drie indicatoren werken samen. Een gebouw met een slechte schil kan BENG 1 niet halen, ook al dek je het dak vol met zonnepanelen. Een passief ontwerp is dan ook de meest logische basis: door de energiebehoefte eerst zo laag mogelijk te maken, wordt het eenvoudiger om ook BENG 2 en BENG 3 te halen.

Wat zijn de concrete grenswaarden voor woningen en utiliteitsgebouwen?

Voor woningen gelden in 2026 de volgende grenswaarden: BENG 1 maximaal 25 kWh/m²/jaar, BENG 2 maximaal 25 kWh/m²/jaar en BENG 3 minimaal 50% hernieuwbare energie. Voor utiliteitsgebouwen variëren de grenswaarden per gebruiksfunctie, maar liggen ze doorgaans hoger voor BENG 1 en BENG 2 en lager voor BENG 3.

De grenswaarden voor utiliteitsgebouwen zijn gedifferentieerd omdat een kantoor nu eenmaal andere eisen stelt dan een zorginstelling of een productiehal. Een kantoor heeft bijvoorbeeld een lagere maximale energiebehoefte dan een sporthal. Het is dan ook belangrijk om bij de start van een project de juiste gebruiksfunctie vast te stellen, want die bepaalt welke grenswaarden van toepassing zijn.

Hieronder een overzicht van de grenswaarden voor de meest voorkomende functies:

• Woonfunctie: BENG 1 max. 25 kWh/m²/jr, BENG 2 max. 25 kWh/m²/jr, BENG 3 min. 50%
• Kantoorfunctie: BENG 1 max. 50 kWh/m²/jr, BENG 2 max. 50 kWh/m²/jr, BENG 3 min. 50%
• Gezondheidszorg (bed): BENG 1 max. 65 kWh/m²/jr, BENG 2 max. 50 kWh/m²/jr, BENG 3 min. 50%
• Onderwijsfunctie: BENG 1 max. 45 kWh/m²/jr, BENG 2 max. 45 kWh/m²/jr, BENG 3 min. 50%

Controleer altijd de meest actuele versie van de BENG-eisen in het Bouwbesluit, want grenswaarden kunnen per koninklijk besluit worden aangescherpt.

Hoe wordt de BENG-berekening uitgevoerd en door wie?

De BENG-berekening wordt uitgevoerd door een erkend energieadviseur of een architect met de juiste software, zoals NTA 8800-gecertificeerde rekenprogramma’s. De berekening vindt plaats op basis van het ontwerp en moet worden ingediend bij de aanvraag voor de omgevingsvergunning. Zonder goedgekeurde BENG-berekening wordt de vergunning niet verleend.

De berekening is gebaseerd op de NTA 8800-norm, de Nederlandse technische afspraak die de rekenmethode voor de energieprestatie van gebouwen vastlegt. Hierin worden onder andere de gebouwschil, de installaties, de oriëntatie van het gebouw en de gebruiksfunctie meegenomen.

In de praktijk werkt de energieadviseur nauw samen met de architect. Hoe eerder de energieadviseur betrokken is bij het ontwerp, hoe groter de kans dat het gebouw comfortabel aan de eisen voldoet zonder dure aanpassingen achteraf. Een goede samenwerking in de ontwerpfase bespaart tijd en kosten.

Gelden de BENG-eisen ook voor verbouw en renovatie?

De BENG-eisen gelden in principe niet voor verbouw en renovatie van bestaande gebouwen. Ze zijn alleen verplicht bij nieuwbouw waarvoor een omgevingsvergunning wordt aangevraagd. Bij ingrijpende renovaties gelden andere energieprestatie-eisen, zoals de EPC of specifieke isolatiewaarden per bouwdeel.

Bij renovatie wordt gewerkt met de zogenaamde ‘bouwdeel-eisen’: minimale Rc-waarden voor gevels, daken en vloeren, en minimale U-waarden voor ramen en deuren. Deze eisen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit en gelden per bouwdeel dat wordt aangepakt. Je bent dus niet verplicht het hele gebouw te verduurzamen als je slechts één onderdeel vervangt.

Toch kiezen veel opdrachtgevers er bewust voor om bij een grootschalige renovatie wél te streven naar een energieprestatie die dicht bij BENG of zelfs passiefhuis-niveau ligt. Dit levert lagere exploitatiekosten op en verhoogt de toekomstwaarde van het gebouw aanzienlijk.

Welke bouwmethoden helpen het meest om aan BENG te voldoen?

Bouwmethoden die sterk inzetten op een goed geïsoleerde, luchtdichte schil helpen het meest om aan de BENG-eisen te voldoen. Denk aan houtskeletbouw, CLT (Cross Laminated Timber), strobouw en SIPS-panelen. Deze methoden combineren hoge isolatiewaarden met een relatief lage bouwdikte en zijn goed te combineren met biobased isolatiematerialen.

Passiefhuis als bewezen strategie

Een passiefhuis-ontwerp gaat nog een stap verder dan de BENG-eisen en biedt daarmee een comfortabele marge. Bij een passiefhuis wordt de energiebehoefte teruggebracht tot maximaal 15 kWh/m²/jaar voor verwarming, wat ruim onder de BENG 1-grenswaarde van 25 kWh/m²/jaar ligt. Dit bereik je door een combinatie van uitstekende isolatie, drievoudig glas, kierdichting en gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning.

Biobased isolatie als aanvulling

Biobased isolatiematerialen zoals houtvezel, cellulose, hennep en schapenwol presteren thermisch vergelijkbaar met gangbare isolatie, maar bieden aanvullende voordelen: ze reguleren vocht beter en hebben een lagere milieu-impact. In combinatie met een houtskelet- of CLT-constructie ontstaat een volledig biobased bouwsysteem dat zowel aan de BENG-eisen als aan duurzaamheidsdoelstellingen voldoet.

Wat zijn de gevolgen als een gebouw niet aan de BENG-eisen voldoet?

Als een gebouw niet aan de BENG-eisen voldoet, wordt de omgevingsvergunning voor nieuwbouw niet verleend. Bouwen zonder vergunning is illegaal en kan leiden tot een bouwstop, boetes of zelfs een sloopplicht. De BENG-berekening is dan ook een formeel vereiste, geen optionele checklist.

In de praktijk betekent dit dat een ontwerp dat de BENG-toets niet doorstaat, moet worden aangepast voordat de vergunningaanvraag opnieuw kan worden ingediend. Dit kost tijd en geld, zeker als het ontwerp al ver gevorderd is. Het is daarom slim om de BENG-berekening al vroeg in het ontwerpproces te integreren, niet pas aan het einde.

Voor zakelijke opdrachtgevers zijn er nog aanvullende risico’s: een gebouw dat de energieprestatie-eisen niet haalt, kan ook problemen opleveren bij financiering, verzekering of toekomstige verhuur. Banken en investeerders kijken steeds vaker naar het energielabel en de duurzaamheidsprestaties van een pand bij het beoordelen van vastgoedfinancieringen.

Hoe FD Architecten helpt bij het voldoen aan de BENG-eisen

Bij FD Architecten integreren we de BENG-berekening en energieprestatie-eisen van meet af aan in het ontwerp. We werken met bewezen bouwmethoden zoals houtskeletbouw, CLT, strobouw en SIPS, gecombineerd met biobased isolatie, zodat jouw gebouw niet alleen aan de wettelijke eisen voldoet, maar ook toekomstbestendig en comfortabel is.

Wat we voor je kunnen doen:

• Ontwerp van woningen en utiliteitsgebouwen die voldoen aan of verder gaan dan de BENG-eisen
• Begeleiding van het eerste idee tot en met de oplevering, inclusief coördinatie met de energieadviseur
• Specialisatie in passiefhuis-ontwerpen voor zowel nieuwbouw als ingrijpende renovatie
• Advies over biobased en circulaire bouwmethoden die BENG-prestaties combineren met lage milieu-impact
• Meer dan 50 jaar ervaring met duurzaam bouwen voor particulieren en zakelijke opdrachtgevers

Wil je weten hoe jouw nieuwbouw of renovatieproject aan de BENG-eisen kan voldoen? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.

Related Articles

• Hoe draagt de circulaire economie bij aan het oplossen van de woningbouwcrisis?
• Wat zijn de voor- en nadelen van houtvezel isolatie?
• Hoe pak je een circulaire sloopanalyse aan voor een renovatieproject?
• Wat kost een passiefhuis-renovatie vergeleken met een standaard verbouwing?
• Wat is een materiaalpaspoort bij circulair bouwen?