Waarom is circulair bouwen populair?

Circulair bouwen wordt steeds populairder omdat het een concreet antwoord geeft op twee grote uitdagingen tegelijk: stijgende grondstofkosten en de groeiende druk om duurzamer te bouwen. Door materialen zo te ontwerpen dat ze opnieuw gebruikt kunnen worden, verminder je verspilling, verlaag je de milieubelasting en bouw je gebouwen die op de lange termijn meer waard blijven. Zowel particulieren als ondernemers ontdekken dat circulair bouwen niet alleen verantwoord is, maar ook financieel slim.

Traditionele bouwmethoden laten je betalen voor grondstoffen die je straks weggooit

Bij conventioneel bouwen koop je materialen die aan het einde van de levensduur van een gebouw grotendeels als afval eindigen. Dat betekent dat je twee keer betaalt: eerst voor de aankoop, later voor de sloop en afvoer. Tegelijkertijd stijgen de grondstofprijzen structureel, wat nieuwbouw en renovatie duurder maakt. Circulair bouwen doorbreekt dit patroon door materialen te kiezen die demonteerbaar zijn en opnieuw ingezet kunnen worden. Dat begint al bij het ontwerp: wie nu nadenkt over toekomstig hergebruik, bespaart later aanzienlijk op sloop- en vervangingskosten.

Gebouwen die niet meebewegen met duurzaamheidseisen verliezen snel hun waarde

Wet- en regelgeving rondom energie- en materiaalgebruik wordt strenger. Gebouwen die nu worden ontworpen zonder rekening te houden met circulariteit, lopen het risico om binnen tien tot vijftien jaar niet meer te voldoen aan nieuwe normen. Dat raakt direct de exploitatiekosten en de verkoopwaarde. Voor ondernemers die een bedrijfspand laten bouwen of verbouwen, is dit een concreet financieel risico. De oplossing is om vanaf het begin te werken met een circulair en biobased bouwconcept dat aanpasbaar, demonteerbaar en toekomstbestendig is, zodat het gebouw zijn waarde behoudt, ongeacht welke eisen er in de toekomst komen.

Wat is circulair bouwen precies?

Circulair bouwen is een benadering waarbij gebouwen worden ontworpen, gebouwd en gebruikt met zo min mogelijk verspilling van materialen en grondstoffen. Materialen blijven zoveel mogelijk in de keten: ze worden hergebruikt, gerecycled of teruggegeven aan de natuur. Het uitgangspunt is dat een gebouw aan het einde van zijn levensduur geen afval produceert, maar een bron van nieuwe materialen vormt.

Bij circulair bouwen speelt de R-ladder een centrale rol. Die ladder beschrijft een rangorde van strategieën, van het hoogst wenselijke (refuse: vermijd het gebruik van materialen) tot het minst wenselijke (recover: energieterugwinning uit afval). Hoe hoger op de ladder, hoe groter de bijdrage aan circulariteit. In de praktijk betekent dit dat je kiest voor materialen die demonteerbaar zijn, dat je bestaande bouwdelen hergebruikt en dat je zo min mogelijk nieuwe grondstoffen inzet.

Circulair bouwen gaat ook over biobased materialen: grondstoffen die afkomstig zijn uit de natuur en CO2 opslaan in plaats van uitstoten. Denk aan hout, stro, hennep en vlas. Deze materialen sluiten de kringloop op een biologische manier, omdat ze aan het einde van hun levensduur veilig terugkeren in de natuur.

Waarom wordt circulair bouwen steeds populairder?

Circulair bouwen wordt populairder door een combinatie van strengere regelgeving, stijgende grondstofprijzen en een groeiend bewustzijn over klimaatverandering. Overheden sturen steeds meer op circulaire bouwpraktijken via subsidies, verplichte milieuprestatie-eisen en aanbestedingscriteria. Tegelijkertijd zoeken opdrachtgevers naar manieren om bouw- en exploitatiekosten beheersbaar te houden.

Vanaf 2023 is de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) aangescherpt voor nieuwe woningen en kantoren in Nederland. Dat betekent dat de milieubelasting van een gebouw aantoonbaar lager moet zijn. Circulaire en biobased bouwmethoden scoren hier structureel beter op dan traditionele bouwwijzen met beton en staal.

Daarnaast merken opdrachtgevers dat circulaire gebouwen beter scoren op energieprestaties, onderhoud en aanpasbaarheid. Een gebouw dat je eenvoudig kunt aanpassen aan veranderende behoeften, is voor ondernemers bijzonder aantrekkelijk. Dat verklaart waarom steeds meer zakelijke opdrachtgevers actief kiezen voor circulaire nieuwbouw of renovatie.

Wat zijn de voordelen van circulair bouwen?

De voordelen van circulair bouwen zijn een lagere milieubelasting, betere energieprestaties, een hogere restwaarde van materialen en lagere exploitatiekosten op de lange termijn. Gebouwen zijn aanpasbaar en demonteerbaar, wat toekomstige verbouwingen eenvoudiger en goedkoper maakt.

Concreet levert circulair bouwen deze voordelen op:

• Lagere CO2-uitstoot door het gebruik van biobased en hergebruikte materialen
• Betere energieprestaties dankzij hoogwaardige biobased isolatie en passief ontwerp
• Hogere restwaarde omdat materialen na sloop opnieuw bruikbaar zijn
• Lagere exploitatiekosten door minder energieverbruik en minder onderhoud
• Toekomstbestendigheid doordat het gebouw voldoet aan huidige en toekomstige duurzaamheidseisen
• Gezonder binnenklimaat door natuurlijke en dampopen materialen

Voor ondernemers voegt een circulair bedrijfspand ook uitstraling toe. Het gebouw communiceert een duidelijke boodschap naar klanten, medewerkers en partners: dit is een organisatie die vooruitdenkt en verantwoordelijkheid neemt.

Welke materialen worden gebruikt bij circulair bouwen?

Bij circulair bouwen worden voornamelijk biobased materialen gebruikt, zoals hout, stro, hennep en vlas, aangevuld met hergebruikte bouwmaterialen en demonteerbare constructies. Hout is het meest toegepaste materiaal, zowel voor draagstructuren als voor gevels en afwerking.

De meest gebruikte bouwmethoden en materialen zijn:

• Houtskeletbouw: een lichte, snelle constructiemethode met een houten draagstructuur
• CLT (Cross Laminated Timber): kruislings verlijmd massief hout, sterk en geschikt voor grotere constructies
• Logbouw: massieve houten wanden van gestapelde boomstammen
• Strobouw: strobalen als draagconstructie of als isolatievulling in een houtskelet
• SIPs (Structural Insulated Panels): geprefabriceerde panelen met een isolatiekern tussen twee dragende platen
• Biobased isolatie: materialen zoals houtvezel, cellulose, hennep of schapenwol

Al deze materialen hebben gemeen dat ze hernieuwbaar zijn, CO2 opslaan en aan het einde van hun levensduur veilig kunnen worden hergebruikt of gecomposteerd. Dat maakt ze aanzienlijk beter dan traditionele materialen als beton, staal en kunststofisolatie.

Wat kost circulair bouwen vergeleken met traditioneel bouwen?

Circulair bouwen kost in de bouwfase vaak ongeveer evenveel als traditioneel bouwen, of iets meer, afhankelijk van de gekozen methode en materialen. Over de totale levensduur van een gebouw zijn de kosten echter doorgaans lager door minder energieverbruik, lager onderhoud en een hogere restwaarde van materialen.

Het is nuttig om een onderscheid te maken tussen investeringskosten en exploitatiekosten. Wie alleen naar de bouwkosten kijkt, mist het volledige beeld. Een circulair gebouw met goede biobased isolatie vraagt minder energie voor verwarming en koeling, wat de maandelijkse lasten structureel verlaagt. Over een periode van twintig tot dertig jaar kan dat een aanzienlijk verschil maken.

| Aspect | Traditioneel bouwen | Circulair bouwen |
|—|—|—|
| Bouwkosten | Gemiddeld | Vergelijkbaar of iets hoger |
| Energiekosten | Hoger | Lager (betere isolatie) |
| Onderhoudskosten | Gemiddeld | Lager (duurzame materialen) |
| Restwaarde materialen | Laag | Hoog |
| Toekomstbestendigheid | Beperkt | Hoog |

Subsidies en fiscale voordelen kunnen de meerkosten verder beperken. Denk aan de EIA (Energie-investeringsaftrek) voor ondernemers of de ISDE-subsidie voor duurzame maatregelen. Het is verstandig om dit vooraf goed in kaart te brengen.

Hoe begin je met circulair bouwen als ondernemer?

Als ondernemer begin je met circulair bouwen door vroeg in het proces een architect in te schakelen die gespecialiseerd is in circulaire en biobased bouwmethoden. De keuzes die je in de ontwerpfase maakt, bepalen voor een groot deel de circulariteit van het eindresultaat.

Een praktisch stappenplan ziet er zo uit:

1. Stel je programma van eisen op: wat zijn de functionele eisen aan het gebouw, nu en in de toekomst?
2. Kies een architect met circulaire expertise: niet elke architect heeft ervaring met biobased en circulaire bouwmethoden
3. Laat een haalbaarheidsanalyse uitvoeren: welke methoden passen bij jouw locatie, budget en tijdlijn?
4. Onderzoek subsidies en financieringsmogelijkheden: dit kan een aanzienlijk deel van de investering dekken
5. Werk met een MPG-berekening: zo weet je vooraf wat de milieubelasting van het ontwerp is
6. Kies voor demonteerbare constructies: zodat het gebouw aanpasbaar blijft en materialen later herbruikbaar zijn

De grootste fout die ondernemers maken, is dat ze circulair bouwen pas laat in het proces overwegen. Tegen de tijd dat het ontwerp al ver is uitgewerkt, zijn veel kansen al voorbij. Hoe eerder je de circulaire ambitie meeneemt in het ontwerp, hoe groter het resultaat en hoe kleiner de eventuele meerkosten.

Hoe wij helpen met circulair bouwen

Wij begeleiden ondernemers en organisaties in elke fase van een circulair bouwproject, van het eerste gesprek over de huisvestingsvraag tot en met de oplevering. Onze aanpak is praktisch en gericht op wat haalbaar is binnen jouw situatie.

Wat wij voor je doen:

• We vertalen jouw huisvestingsvraag naar een concreet circulair ontwerp
• We adviseren over de meest geschikte bouwmethode, zoals houtskeletbouw, CLT, strobouw of SIPs
• We berekenen de MPG en helpen je subsidies en fiscale voordelen in kaart te brengen
• We ontwerpen gebouwen die demonteerbaar en aanpasbaar zijn, zodat ze toekomstbestendig zijn
• We begeleiden het volledige proces, inclusief vergunningen, aanbesteding en bouwbegeleiding

Met meer dan 50 jaar ervaring en een specialisatie in biobased en circulaire architectuur weten wij wat in de praktijk werkt. Lees wat onze opdrachtgevers zeggen op onze pagina met ervaringen en beoordelingen. Wil je weten wat circulair bouwen voor jouw bedrijfspand of kantoor kan betekenen? Neem contact op met FD Architecten voor een vrijblijvend gesprek.

Related Articles

• Hoe verduurzaam je een bedrijfspand naar passiefhuisstandaard?
• Wat is een biobased passiefhuis en hoe ziet dat eruit in de praktijk?
• Wat zijn de eigenschappen van hennep als biobased bouwmateriaal?
• Welke rol speelt een architect bij biobased bouwen?
• Welke materialen gebruik je bij biobased bouwen?