Hoe ziet een biobased bouwproces stap voor stap eruit?

Een biobased bouwproces verloopt in grote lijnen via dezelfde fasen als een traditioneel bouwproject: ontwerp, vergunning, engineering en uitvoering. Het verschil zit in de materiaalkeuzes en de manier waarop die keuzes al in een vroeg stadium het ontwerp en de detaillering beïnvloeden. Voor bedrijfspanden biedt deze aanpak concrete voordelen op het gebied van energieprestatie, exploitatiekosten en uitstraling. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het biobased bouwproces, van materialen tot valkuilen.

Welke materialen worden gebruikt bij biobased bouwen?

Bij biobased bouwen worden materialen gebruikt die afkomstig zijn van hernieuwbare, biologische bronnen. Denk aan hout, stro, hennep, vlas, schapenwol en kurk. Deze materialen vervangen conventionele bouwproducten zoals beton, staal en synthetische isolatie, en hebben een aanzienlijk lagere CO2-uitstoot over hun volledige levenscyclus.

In de praktijk komen de volgende toepassingen het meest voor:

• Houtskelet en CLT (Cross Laminated Timber): voor de draagstructuur van wanden, vloeren en daken
• Logbouw en SIPS (Structural Insulated Panels): voor compacte, goed isolerende constructies
• Strobouw: als invulling tussen een houten skelet, met uitstekende isolatiewaarden
• Biobased isolatie: van hennep, vlas of cellulose, als alternatief voor glaswol of EPS

Wat biobased materialen onderscheidt, is dat ze koolstof opslaan in plaats van uitstoten. Hout bindt CO2 gedurende de hele levensduur van het gebouw. Dat maakt biobased bouwen relevant voor bedrijven die hun circulaire en biobased bouwdoelen serieus nemen.

Hoe begint een biobased bouwproject in de ontwerpfase?

Een biobased bouwproject begint in de ontwerpfase met het vastleggen van het programma van eisen én een vroege materiaalkeuze. Anders dan bij traditioneel bouwen bepaal je bij een biobased aanpak al in het schetsontwerp welke biobased materialen en constructiemethoden je toepast, omdat die de maatvoering, detaillering en leverancierskeuze direct beïnvloeden.

In de ontwerpfase doorloop je de volgende stappen:

1. Inventarisatie van de wensen: functie, uitstraling, budget en duurzaamheidsambities
2. Locatieanalyse: oriëntatie, omgeving en klimaatcondities voor passief ontwerp
3. Keuze van de constructiemethode: houtskelet, CLT, strobouw of een combinatie
4. Schetsontwerp en voorlopig ontwerp: waarbij biobased principes de basis vormen, niet een toevoeging achteraf

Een goed biobased ontwerp houdt ook rekening met passief ontwerp: de juiste oriëntatie, dakoverstekken en glasoppervlakken zorgen ervoor dat het gebouw van nature warm blijft in de winter en koel in de zomer. Dit is de basis voor een passiefhuis of een gebouw dat dicht in de buurt van een passiefhuis-standaard komt, zonder dat je daarvoor complexe installaties nodig hebt.

Hoe verloopt de vergunnings- en engineeringsfase bij biobased bouw?

De vergunnings- en engineeringsfase bij biobased bouw verloopt grotendeels hetzelfde als bij conventionele bouw, maar vraagt op een aantal punten extra aandacht. Biobased materialen zoals stro of houtskelet zijn minder standaard dan beton of staal, waardoor je soms aanvullende berekeningen of productcertificaten moet aanleveren bij de gemeente.

Tijdens deze fase zijn de volgende onderdelen belangrijk:

• Omgevingsvergunning: het bestemmingsplan en de beeldkwaliteitseisen bepalen wat mogelijk is
• Constructieberekeningen: voor houtconstructies gelden specifieke normen (Eurocode 5), waarvoor je een gespecialiseerde constructeur nodig hebt
• BENG-berekening: biobased gebouwen scoren doorgaans goed op energieprestatie, wat de vergunningsprocedure vereenvoudigt
• Brandveiligheid: hout heeft specifieke brandklasse-eisen die je in het technisch ontwerp moet verwerken

Een goede engineering is bij biobased bouw geen bijzaak. De verbindingen tussen houten elementen, de dampopenheid van de constructie en de aansluiting van biobased isolatie op ramen en kozijnen vragen om nauwkeurige detaillering. Fouten in deze fase leiden later tot vochtproblemen of energieverlies.

Wat gebeurt er tijdens de uitvoeringsfase van een biobased bouw?

Tijdens de uitvoeringsfase van een biobased bouwproject worden de biobased materialen geplaatst en de constructie opgebouwd. Een belangrijk kenmerk van houtbouw is de hoge prefabricagegraad: veel elementen worden in de fabriek vervaardigd en op de bouwplaats gemonteerd, wat de bouwtijd aanzienlijk verkort.

Wat de uitvoeringsfase onderscheidt van traditionele bouw:

• Snelle montage: CLT-panelen of houtskeletwanden worden als kant-en-klare elementen geleverd en in enkele dagen opgezet
• Droog bouwproces: er is nauwelijks water in het bouwproces nodig, wat de droogtijd elimineert
• Aandacht voor vocht: biobased materialen zijn vochtgevoelig; goede inkisting en bescherming tijdens de bouw zijn belangrijk
• Luchtdichting: bij een passiefhuis of nul-op-de-meter gebouw is de luchtdichting van de schil een aandachtspunt dat tijdens de uitvoering continu gecontroleerd wordt

Na de ruwbouw volgen de installaties, afwerking en oplevering. Bij biobased bedrijfspanden kies je ook in de afwerking vaak voor natuurlijke materialen: kalkpleister, leemstuc of houten vloeren sluiten aan bij de biobased filosofie van het gebouw.

Wat zijn de voordelen van biobased bouwen voor bedrijfspanden?

Biobased bouwen biedt voor bedrijfspanden concrete voordelen op het gebied van energieprestatie, binnenklimaat, uitstraling en exploitatiekosten. Gebouwen die zijn gebouwd volgens biobased en passiefhuis-principes verbruiken structureel minder energie, wat de maandelijkse lasten verlaagt.

De belangrijkste voordelen voor zakelijke opdrachtgevers op een rij:

• Lagere energiekosten: een goed geïsoleerd, luchtdicht gebouw met passief ontwerp heeft nauwelijks actieve verwarming nodig
• Beter binnenklimaat: biobased materialen reguleren vocht en temperatuur van nature, wat het werkcomfort verbetert
• Sterk visitekaartje: een biobased bedrijfspand communiceert duurzaamheidsambities zonder dat je dat hoeft uit te leggen
• Toekomstbestendigheid: biobased gebouwen voldoen aan strenge milieueisen en zijn goed bestand tegen aanscherping van wet- en regelgeving
• Hogere restwaarde: duurzame gebouwen behouden hun waarde beter op de lange termijn

Voor MKB-ondernemers en organisaties die hun huisvesting als strategisch middel inzetten, is een biobased bedrijfspand niet alleen een milieukeuze maar ook een zakelijke keuze.

Welke valkuilen moet je vermijden bij een biobased bouwproject?

De meest voorkomende valkuilen bij een biobased bouwproject zijn een te late materiaalkeuze, onvoldoende kennis van biobased detaillering bij de uitvoerende partijen en een onderschatting van de vochtbeheersing. Wie deze drie punten goed regelt, voorkomt de meeste problemen.

Specifieke aandachtspunten:

• Te laat kiezen voor biobased: als de materiaalkeuze pas in de uitvoeringsfase gemaakt wordt, past die niet meer in het ontwerp en de constructieberekeningen
• Aannemers zonder biobased ervaring: niet elke aannemer is vertrouwd met houtskelet of strobouw; controleer referenties
• Vochtschade door slechte detaillering: biobased isolatie en hout zijn gevoelig voor vocht; aansluitingen moeten dampopen maar winddicht zijn
• Passiefhuis-eisen onderschatten: een passiefhuis vraagt om een geïntegreerde aanpak van isolatie, kierdichting en ventilatie; één zwakke schakel verstoort het geheel
• Budget verkeerd inschatten: de bouwkosten van biobased zijn vergelijkbaar met of iets hoger dan traditioneel, maar de exploitatiekosten liggen structureel lager; reken altijd over de volledige levensduur

Een goede architect die het biobased bouwproces van begin tot eind begeleidt, helpt je om deze valkuilen tijdig te signaleren en te omzeilen.

Hoe FD Architecten helpt bij jouw biobased bouwproject

Wij begeleiden zakelijke opdrachtgevers door het volledige biobased bouwproces, van het eerste gesprek tot en met de oplevering. Met meer dan 50 jaar ervaring en tientallen gerealiseerde biobased projecten weten we precies waar de aandachtspunten zitten en hoe we die voor jou oplossen.

Wat wij voor jou doen:

• We vertalen jouw programma van eisen naar een biobased ontwerp dat past bij jouw budget en ambities
• We begeleiden de vergunningsprocedure en zorgen voor de juiste constructieve en bouwfysische berekeningen
• We selecteren uitvoerende partijen met aantoonbare biobased ervaring
• We bewaken de kwaliteit op de bouwplaats, inclusief luchtdichting en vochtbeheersing
• We denken mee over de exploitatiekosten en de langetermijnwaarde van jouw bedrijfspand

Wil je weten wat een biobased bedrijfspand voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Related Articles

• Hoe werkt de milieuprestatieberekening (MPG) bij een biobased woning?
• Waarom is circulair bouwen populair?
• Wat is een passiefhuis?
• Hoeveel kost circulair bouwen?
• Wat is biobased bouwen?